شیر فلکه کشویی

شیر کشویی چیست؟

شیر کشویی (شیر فلکه کشویی) یا gate valve یک شیر قطع و وصل خطی است که برای قطع کامل یا باز کردن جریان سیال طراحی شده و به هیچ عنوان برای تنظیم دقیق جریان (throttling) مناسب نیست. بر اساس بررسی‌های Hawle System، این شیر ساختاری ساده دارد و وقتی کاملاً باز باشد، افت فشار بسیار کمی ایجاد می‌کند.  منبع

«استفاده از گیت ولو چدنی با طراحی اصولی، تضمین‌کننده‌ی قطع کامل جریان و عمر طولانی در سیستم‌های آبرسانی است.»

🔧 مشخصات و ویژگی‌های شیر فلکه چدنی

ویژگی توضیح اهمیت / نکته
جنس بدنه چدن خاکستری یا چدن داکتیل (چدن نشکن) دارای مقاومت مکانیکی بالا و قیمت مناسب؛ نوع داکتیل در برابر فشار و ضربه عملکرد بهتری دارد.
فشار کاری (PN) PN10، PN16 و بالاتر نشان‌دهنده حداکثر فشاری است که شیر می‌تواند تحمل کند؛ باید متناسب با فشار سیستم انتخاب شود.
نوع اتصال فلنجی یا دنده‌ای اتصال فلنجی رایج‌تر است و نصب و تعویض آن آسان‌تر انجام می‌شود؛ نوع دنده‌ای برای سایزهای کوچک‌تر کاربرد دارد.
طراحی محور (Stem) بالارونده یا غیر بالارونده نوع بالارونده وضعیت باز و بسته بودن شیر را نشان می‌دهد؛ نوع غیر بالارونده برای فضاهای محدود و زیرزمینی مناسب‌تر است.
نوع دروازه (Gate) ویج یک‌تکه یا دو‌تکه (انعطاف‌پذیر) ویج انعطاف‌پذیر در برابر تغییرات دما و فشار عملکرد بهتری دارد و آب‌بندی بهتری ایجاد می‌کند.
کاربردها شبکه‌های آبرسانی، کشاورزی، صنایع و فاضلاب برای قطع یا وصل کامل جریان استفاده می‌شود؛ مناسب برای کنترل جریان نیست.

ساختار و اجزای فنی

  • اجزای شیر کشویی شامل:
  • بدنه (از چدن یا استیل)
  • زبانه یا Gate (مسطح یا با شکل گوه‌ای)
  • استم (rising یا non‑rising stem) بونت،پکینگ، Seat و یوک

در انواع معمولی، استم چند دور می‌چرخد تا شیر برای عملکرد پایدار و جلوگیری از شوک آب به آرامی باز یا بسته شود.

اجزا شیرفلکه کشویی

کاربردهای شیر فلکه کشویی زبانه لاستیکی

کاربرد های زیادی از نوع شیرآلات چدنی در صنایع مختلف استفاده می شود ولی چون زمینه تخصصی ما به عنوان شرکت دانش بنیان در زمینه آب و کنتورهای هوشمند کشاورزی می باشد به طور ویژه کاربرد های آن را بررسی خواهیم کرد.

  • تأمین آب شهری، آبیاری و فاضلاب: به‌ویژه برای جریان‌های تمیز دبی بالا
  • در صنایع کشاورزی شیر چدنی با نشیمنگاه لاستیکی برای قطع و وصل جریان مناسب است، ولی برای محیط‌های صنعتی سیالات خورنده یا دمای بالا استفاده از استیل یا فولاد پیشنهاد می‌شود.

مزایا این شیرفلکه های چدنی چیست؟

  • افت فشار بسیار کم هنگام تماماً باز بودن.

  • ساختار ساده و امکان عبور کامل سیال (full‑bore)

  • مناسب برای فشار متوسط و پایین، عمر بالا و نگهداری ساده.

جدول جمع بندی

عنوان خلاصه مطلب
تعریف شیر کشویی شبیه به یک دروازه است که با حرکت خطی جریان را قطع یا وصل می‌کند
کاربرد اصلی قطع و وصل سریع جریان سیال بدون افت فشار قابل توجه
ساختار و جنس بدنه چدنی یا استیل، زبانه گوه‌ای یا مسطح، استم Rising/non‑rising
مزایا افت فشار کم، عبور کامل سیال، ساختار ساده

سؤالات متداول

1. چه تفاوتی بین استم Rising و non‑rising وجود دارد؟
نوع Rising بالا می‌آید تا نشان دهد شیر باز شده، در حالی که non‑rising برای فضای محدود و نصب زیرزمینی مناسب‌ تر است.

2. چه جنسی برای بدنه مناسب‌تر است؟
برای مصارف ساده و آبرسانی، چدن مناسب است؛ برای محیط‌های با سیال خورنده یا دمای بالا، استیل یا فولاد توصیه می‌شود.

3. سایز شیر چقدر تأثیرگذار است؟
شیر در اندازه‌های کوچک تا بزرگ (تا چندین اینچ) موجود است و انتخاب صحیح بر اساس دبی و فشار سیستم ضروری است.